Szkolny Program Profilaktyki

 

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI

ZESPOŁU SZKÓŁ

W KÓRNIKU

Kórnik 2012

Zatwierdzony na posiedzeniu Rady Pedagogicznej

w dniu 11 września 2012

WSTĘP

Profilaktyka to kompleksowa interwencja kompensująca niedostatki wychowania, obejmująca równolegle trzy nurty działania:

• wspomaganie dziecka w radzeniu sobie z trudnościami zagrażającymi prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu,

• ograniczanie i likwidowanie czynników ryzyka zaburzających prawidłowy rozwój i dezorganizujących zdrowy styl życia,

• inicjowanie i wzmacnianie czynników chroniących sprzyjających prawidłowemu rozwojowi i zdrowemu życiu.

Poziomy działań profilaktycznych:

• Profilaktyka pierwszorzędowa – działania adresowane do ogółu uczniów. Celem jest przede wszystkim promocja zdrowego stylu życia oraz opóźnienie wieku inicjacji seksualnej.

Działania te realizowane są głównie w szkole i polegają na przekazywaniu informacji o konsekwencjach zachowań ryzykownych oraz kształtowaniu ważnych umiejętności życiowych (np. radzenia sobie ze stresem). Do zadań realizowanych na tym poziomie należy również stwarzanie możliwości alternatywnych form spędzania czasu wolnego przez uczniów.

• Profilaktyka drugorzędowa – adresowana jest do grup podwyższonego ryzyka.

Celem jest ograniczenie głębokości i czasu trwania dysfunkcji.

Zajęcia prowadzone są w szkołach, ale również na terenie poradni psychologiczno – pedagogicznych, placówek specjalistycznych, itp. Wykorzystywane są strategie informacyjne, edukacyjne, alternatyw stosowana jest także interwencja.

• Profilaktyka trzeciorzędowa – adresowana jest do młodych ludzi z grup wysokiego ryzyka, ponoszących konsekwencje swoich zachowań.

Celem działań jest ograniczenie głębokości i czasu trwania zaburzeń oraz zmniejszenie szkód związanych z ryzykownym trybem życia wymienionej grupy osób.

Na wszystkich poziomach profilaktyki stosuje się kilka strategii.

Strategie informacyjne.

Ich celem jest dostarczenie adekwatnych informacji na temat skutków zachowań ryzykownych i tym samym umożliwienie dokonywania racjonalnego wyboru. Działania informacyjne kierowane do dzieci

i młodzieży muszą spełniać kilka ważnych warunków:

· przekazywane informacje powinny być dostosowane do możliwości percepcyjnych odbiorcy i do już posiadanego zasobu wiedzy,

· informacja powinna być rzetelna,

· informacja powinna być podawana rzeczowo (aby nie wzbudzać ciekawości lub niedowierzania),

· informacja nie powinna być zbyt szczegółowa (aby nie stanowiła instruktażu dla konkretnego zachowania ryzykownego).

Strategie edukacyjne.

Ich celem jest pomoc w rozwijaniu ważnych umiejętności psychologicznych i społecznych (umiejętności nawiązywania kontaktów,

radzenia sobie ze stresem, rozwiązywania konfliktów, opierania się naciskom otoczenia). Zakłada się, że rozwój takich umiejętności umożliwia młodym ludziom zaspokojenie najważniejszych potrzeb

w sposób akceptowany społecznie. Programy edukacyjne składają się

z bloków ćwiczeń, w których uczestnicy mogą poznać swoje braki

w zakresie różnych umiejętności i zacząć je trenować.

Strategie alternatyw

Ich celem jest pomoc w zaspokojeniu ważnych potrzeb (np. sukcesu, przynależności) oraz osiągnięcie satysfakcji życiowej przez stwarzanie możliwości zaangażowania się w działalność pozytywną (artystyczną, społeczną, charytatywną, sportową). Działania alternatywne polegają na stworzeniu alternatyw dla zachowań ryzykownych.

Strategie interwencyjne

Celem tych działań jest pomoc osobom mającym trudności

w identyfikowaniu i rozwiązywaniu swoich problemów oraz wspieranie

w sytuacjach kryzysowych. Najczęściej wymienia się dwa warunki skuteczności programów wczesnej interwencji: profesjonalizm

i odpowiednie cechy charakterologiczne osoby udzielającej pomocy oraz pozyskanie i włączenie w działania rodziców.

PODSTAWY PRAWNE

· Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

· Konwencja o Prawach Dziecka z dnia 20 listopada 1989 r.

· Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości

i przeciwdziałaniu alkoholizmowi

· Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego

· Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych

· Ustawa z dnia 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

· Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół

· Rozporządzenie z dnia 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci

i młodzieży zagrożonych uzależnieniem

· Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

· Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2012 r. Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego

· Statut Zespołu Szkół w Kórniku

· Program Wychowawczy Zespołu Szkół w Kórniku

STRUKTURA I TREŚCI SZKOLNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI

I. Cel ogólny Szkolnego Programu Profilaktyki:

Wspieranie uczniów w prawidłowym rozwoju psychofizycznym i społecznym poprzez redukowanie czynników ryzyka i wzmacnianie czynników chroniących”

II. Cele szczegółowe Szkolnego Programu Profilaktyki:

1. Ochrona ucznia przed uzależnieniami (kontaktem z używkami) oraz agresją

2. Rozwiązywanie konfliktów bez agresji i przemocy

3. Zapobieganie wandalizmowi oraz budowanie postawy szacunku dla mienia własnego oraz innych osób

4. Zapobieganie patologiom, tj. uzależnieniom, agresji, przemocy oraz odpowiednie reagowanie w chwili pojawienia się w szkole

5. Rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji i zachowania się

w sytuacjach ryzykownych

6. Kształtowanie odpowiedzialności za własne czyny i zachowanie

w stosunku do innych ludzi

7. Przeciwdziałanie nadmiernej absencji wśród uczniów, skutkującej pogorszeniem się wyników w nauce

8. Promowanie zdrowego stylu życia

9. Budowanie prawidłowych relacji: nauczyciel – uczeń, uczeń – uczeń, uczeń – rodzic

10. Rozwijanie umiejętności dostrzegania swoich mocnych i słabych stron

III. Adresaci programu

Program profilaktyki uzależnień jest skierowany do uczniów, nauczycieli

i rodziców.

IV. Działy programu

1. Profilaktyka uzależnień

2. Zapobieganie wagarowaniu (absencji)

3. Zapobieganie przejawom agresji i przemocy w szkole

4. Promowanie zdrowego stylu życia

5. Promocja zdrowia psychicznego

6. Kształtowanie umiejętności interpersonalnych

1. Profilaktyka uzależnień

Cele

Zadania

Sposób realizacji

Termin

Realizator

Uwagi

Uczeń wie, co to jest uzależnienie i zna mechanizmy uzależnień.

Zapoznanie uczniów z wiedzą na temat mechanizmów uzależnień.

Wykład, pogadanka, spotkanie

z psychologiem, wykorzystanie materiałów dydaktycznych „Alkohol i uzależnienie”, „Szkoła bez dilera”.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń zna wpływ palenia papierosów, picia alkoholu

i zażywania środków psychoaktywnych na swój organizm.

Zapoznanie uczniów z wpływem nikotyny, alkoholu, środków psychoaktywnych na organizm oraz chorób będących następstwem ich zażywania.

Wykład, pogadanka, dyskusja, projekcja filmów edukacyjnych, przygotowanie gazetki klasowej, wykorzystanie materiałów dydaktycznych „Szkoła bez dilera”, konkurs Wiedzy o AIDS.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciel biologii i wychowania fizycznego

 

Uczeń zna konsekwencje zdrowotne, społeczne i psychologiczne zażywania środków psychoaktywnych, picia alkoholu, palenia papierosów.

Zapoznanie uczniów z negatywnym wpływem alkoholizmu i substancji psychoaktywnych na relacje interpersonalne oraz funkcjonowanie w rodzinie, społeczeństwie.

Warsztaty szkoleniowe, odgrywanie scenek tematycznych (psychodrama).

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń umie podejmować decyzje i asertywnie odmawiać. Uczeń zna konsekwencje zdrowotne, społeczne i psychologiczne uzależnienia od internetu i telefonu (fonoholizm).

Kształtowanie wśród uczniów postawy asertywnej oraz umiejętności niepoddawania się presji. Zapoznanie uczniów z negatywnym wpływem nadużywania Internetu i telefonu.

Wykład, pogadanka, dyskusja, przeprowadzenie ankiety.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń wie, do kogo i gdzie zwrócić się o pomoc

w sytuacji zagrożenia uzależnieniem.

Zapoznanie uczniów z formami pomocy osobom uzależnionym

i zagrożonym uzależnieniom.

Przekazanie informacji na temat działających ośrodków leczących uzależnienia, wykorzystanie materiałów dydaktycznych „Szkoła bez dilera”.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń nie pali papierosów na terenie szkoły. Nie zażywa żadnych używek podczas imprez, wycieczek szkolnych.

Przestrzeganie zakazu palenia papierosów na terenie szkoły oraz używania używek podczas imprez szkolnych.

Zapoznanie uczniów ze Statutem Szkoły, regulaminem oceniania zachowania, regulaminem wycieczek szkolnych. Pełnienie dyżurów nauczycielskich.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciele

 

2. Zapobieganie wagarowaniu (absencji)

Cele

Zadania

Sposób realizacji

Termin

Realizator

Uwagi

Wychowawca na bieżąco monitoruje frekwencję uczniów.

Kontrola frekwencji uczniów

i przekazywanie informacji rodzicom uczniów.

Kontrola dzienników lekcyjnych. Przestrzeganie przez wychowawców ustalonych zasad usprawiedliwiania nieobecności. Kontrola uczniów opuszczających zajęcia, rozmowy

z rodzicami uczniów opuszczających zajęcia.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń zna konsekwencje opuszczania zajęć lekcyjnych.

Zapoznanie uczniów ze Statutem szkoły, szkolnym regulaminem oceniania zachowania, programem wychowawczym szkoły.

Analiza dokumentów szkoły, ocenianie zachowania na koniec I semestru oraz koniec roku szkolnego wg regulaminu.

Wrzesień, koniec I semestru, koniec roku szkolnego

Wychowawca,

rada pedagogiczna

 

Uczeń potrafi planować swój czas.

Kształtowanie umiejętności planowania i organizowania czasu.

Układanie planów pracy: tygodniowego, miesięcznego. Sporządzanie arkusza obserwacji swoich codziennych czynności.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń poświęca swój wolny czas na rozwijanie swoich zainteresowań.

Motywowanie uczniów do

osiągania sukcesów.

Stwarzanie uczniom możliwości

prezentowania umiejętności,

zainteresowań, hobby na lekcjach

wychowawczych i przedmiotowych,

zajęciach pozalekcyjnych oraz

imprezach klasowych i szkolnych.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciele prowadzący zajęcia pozalekcyjne

 

Uczeń potrafi zwrócić się o pomoc w przypadku trudności w nauce.

Organizowanie w obrębie klasy pomocy koleżeńskiej. Wspomaganie ucznia mającego problemy w nauce.

Powoływanie zespołów pomocy koleżeńskiej w klasie. Prowadzenie przez nauczycieli dodatkowych zajęć dla uczniów mających problemy w nauce, konsultacje dla maturzystów.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciele

 

Uczeń potrafi konsekwentnie dążyć do wyznaczonych celów.

Zachęcanie uczniów do planowania swojej drogi edukacyjnej. Rozwijanie zainteresowań uczniów.

Praca indywidualna – nakreślenie celu życiowego (bliższego

i dalszego). Prowadzenie zajęć pozalekcyjnych, organizacja konkursów, zawodów, olimpiad.

Cały rok szkolny

Wychowawca,

nauczyciel podstaw przedsiębior

czości, nauczyciele

 

3. Zapobieganie przejawom agresji

Cele

Zadania

Sposób realizacji

Termin

Realizator

Uwagi

Uczeń uznaje zjawisko agresji za negatywne

i pragnie wpływać na jego zmniejszenie w swoim środowisku.

Zapoznanie ucznia z definicją pojęć „agresja psychiczna i fizyczna”, prawnymi aspektami skutków zachowań agresywnych, źródłami zachowań agresywnych, sposobami przeciwdziałania agresji, uświadomienie uczniom ich praw, jako ewentualnej ofierze agresji. Wskazanie uczniom osób, instytucji

i organów zobowiązanych do podjęcia działań ograniczających agresję.

Wykorzystanie materiałów dydaktycznych: „Stop agresji fizycznej”, „Stop agresji psychicznej”, „fala, czyli pierwsze dni w szkole”, spotkanie

z funkcjonariuszem policji, straży miejskiej.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń ma poczucie przynależności do społeczności szkolnej

i grupy klasowej.

Zintegrowanie społeczności szkolnej i klasowej. Zapobieganie zjawisku „fali”. Budowanie wzajemnych relacji opartych na szacunku

i zaufaniu.

Gry, zabawy integrujące zespół klasowy, wycieczki, biwaki klasowe. Rajd pierwszoklasisty

do Radzewa.

Organizacja i uczestnictwo

w imprezach szkolnych

i klasowych.

Wrzesień/

październik, cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciele

 

Uczeń potrafi zachować

się asertywnie.

Zapoznanie uczniów z pojęciem asertywności, rodzajami zachowań. Rozwijanie wśród uczniów zachowań asertywnych.

Rozpoznawanie obszarów własnej asertywności (mapa asertywności). Przyznawanie sobie praw asertywnych.

Cały rok szkolny

Wychowawca,

nauczyciel podstaw przedsiębiorczości

 

Uczeń jest tolerancyjny wobec odmienności.

Przeciwdziałanie zjawisku braku poszanowania dla czyjejś odmienności (związanej z wyznaniem, poglądami, stylem życia itp.). Uwrażliwienie młodzieży na przejawy nietolerancyjnego zachowania, wskazanie ich przyczyn, przejawów i konsekwencji.

Wykorzystanie materiałów dydaktycznych: „Moja tolerancja wobec odmienności”.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń potrafi rozwiązywać konflikty.

Zapoznanie uczniów ze sposobami rozwiązywania konfliktów. Ćwiczenie umiejętności rozwiązywania konfliktów. Doskonalenie umiejętności negocjacyjnych.

Ogrywanie ról, scenek tematycznych, dyskusja, burza mózgów – sporządzanie listy pożądanych zachowań.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciel podstaw przedsiębiorczości

 

Uczeń z szacunkiem wypowiada się o innych. Nie używa wulgaryzmów.

Podnoszenie kultury słowa, eliminowanie wulgaryzmów ze słownika ucznia.

Pogadanka, odgrywanie scenek tematycznych. Zwracanie uwagi na kulturę słowa podczas przerw lekcyjnych.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciele

 

Uczeń jest odpowiedzialny za mienie własne

i społeczne.

Wzmacnianie w uczniach odpowiedzialności za mienie własne i cudze.

Dbanie o wystrój klasy, szkoły. Pełnienie przez uczniów dyżurów klasowych. Spotkanie

z policjantem.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Szkoła jest miejscem bezpiecznym dla ucznia.

Zwiększenie bezpieczeństwa uczniów podczas pobytu w szkole. Przestrzeganie zakazu opuszczania terenu szkoły podczas zajęć lekcyjnych.

Pełnienie dyżurów nauczycielskich. Prowadzenie monitoringu – kamery. Zapoznanie uczniów

z odpowiednimi dokumentami szkoły.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciele, dyrektor szkoły

 

4. Promowanie zdrowego stylu życia

Cele

Zadania

Sposób realizacji

Termin

Realizator

Uwagi

Uczeń potrafi aktywnie spędzać czas wolny.

Zapoznanie ucznia z formami odpoczynku (bierny i czynny). Uświadomienie uczniom, że aktywność fizyczna jest podstawą zachowania zdrowia. Zapoznanie ucznia z zasadami niesienia pierwszej pomocy. Uświadomienie uczniom szkodliwości stosowania dopingu.

Organizacja rajdów, biwaków klasowych, wycieczek szkolnych, zawodów sportowych, zajęć pozalekcyjnych, Szkolnego Dnia Sportu, organizacja kursów udzielania pierwszej pomocy, pogadanka na temat stosowania dopingu, analiza filmu o dopingu.

Cały rok szkolny

Nauczyciel wychowania fizycznego, nauczyciel PO, nauczyciel biologii, wychowawca, nauczyciele

 

Uczeń zna i stosuje zasady prawidłowego odżywiania się.

Zapoznanie ucznia z zasadami prawidłowego odżywiania, wartością odżywczą pokarmów, zaburzeniami związanymi z nieprawidłowym odżywianiem: anoreksja, bulimia, otyłość.

Omówienia różnych diet – wady

i zalety, sporządzanie jadłospisu, Analiza fragmentów filmu o anoreksji i bulimii, studium przypadku, pogadanka o metodach utrwalania

i konserwowania produktów żywnościowych.

Cały rok szkolny

Nauczyciel biologii, wychowawca

 

Uczeń dba o higienę swojego ciała.

Zapoznanie ucznia z zasadami higieny jamy ustnej, układy oddechowego, wydalniczego, rozrodczego i ciąży.

Dyskusja, pogadanka, wykład, praca

z tekstem.

Cały rok szkolny

Nauczyciel biologii, nauczyciel wychowania fizycznego, wychowawca

 

Uczeń dba o swoje zdrowie.

Zapoznanie z niektórymi chorobami, ich profilaktyką i diagnostyką.

Pogadanka, analiza schematów, rysunków, wyników pomiarów podstawowych parametrów organizmu człowieka. Dokonywanie pomiarów prostych parametrów organizmu

(np. pomiar tętna, ciśnienia krwi). Organizacja konkursu Wiedzy o AIDS

Cały rok szkolny

Nauczyciel biologii, wychowawca

 

Uczeń chroni swoje środowisko.

Kształtowanie w uczniach postawy współodpowiedzialności za obecny i przyszły stan środowiska. Rozbudzanie potrzeby działania na rzecz zdrowego środowiska.

Prowadzenia zajęć Koła Miłośników Przyrody, Koła Młodych Chemików, organizacja akcji „Sprzątanie Świata”.

Cały rok szkolny

Nauczyciel biologii, chemii, wychowawca, nauczyciel w-f

 

5. Promocja zdrowia psychicznego

Cele

Zadania

Sposób realizacji

Termin

Realizator

Uwagi

Uczeń posiada wiedzę na temat zdrowia psychicznego

Zapoznanie ucznia z pojęciem zdrowia psychicznego, problemami zdrowia psychicznego.

Wykład, pogadanka. Wyszukiwanie

w Internecie różnych definicji zdrowia psychicznego. Zapoznanie z najważniejszymi schorzeniami związanymi z psychiką człowieka. Przekazanie informacji na temat ośrodków udzielających pomoc osobom z problemami dotyczącymi zdrowia psychicznego. Zapoznanie

z rolą psychologa i psychiatry.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń prowadzi styl życia korzystny dla zdrowia psychicznego

Zapoznanie ucznia z zachowaniami wpływającymi negatywnie na zdrowie psychiczne (np. nadmierna ambicja, pracoholizm, przyjmowanie na siebie zbyt licznych obowiązków)

i sposobami ich unikania.

Wykład, pogadanka, praca w zespołach, odgrywanie scenek tematycznych, burza mózgów. Spotkanie z psychologiem/pedagogiem.

Cały rok szkolny

Wychowawca, pedagog szkolny

 

Uczeń radzi sobie

z nadmiernym stresem.

Zapoznanie ucznia z pojęciem stresu, źródłem stresu, skutkami oraz sposobami opanowania stresu.

Wykład, pogadanka na temat stresu, jego źródeł. Praca w grupach – podanie przyczyn stresu, zapobieganie jego negatywnym skutkom. Burza mózgów – tworzenie listy sposobów radzenia ze stresem, podanie różnych technik relaksacyjnych.

Cały rok szkolny

Nauczyciel biologii, wychowawca

 

Uczeń potrafi panować nad swoimi emocjami.

Kształtowanie umiejętności radzenia sobie z negatywnymi emocjami.

Spotkanie z psychologiem, pedagogiem szkolnym, odgrywanie scenek tematycznych.

Cały rok szkolny

Wychowawca, pedagog szkolny

 

Uczeń integruje się

z osobami

z niepełnosprawnością intelektualną

Nawiązanie współpracy z Kórnickim Stowarzyszeniem Pomocy Osobom

z Niepełnosprawnością Intelektualną

i Ruchową „Klaudynka”

Pomoc w organizowaniu wolnego czasu, nauce, akcji charytatywnych dzieciom, młodzieży i osobom dorosłym niepełnosprawnym

w gminie Kórnik w formie wolontariatu.

Cały rok szkolny

Pedagog szkolny, wychowawca

 

6. Kształtowanie umiejętności interpersonalnych.

Cele

Zadania

Sposób realizacji

Termin

Realizator

Uwagi

Uczeń posiada poczucie własnej wartości.

Dokonywanie samooceny, wyróżnianie swoich mocnych

i słabych stron. Zachęcanie uczniów do udziału

w kołach zainteresowań, konkursach, zawodach.

Sporządzanie arkuszy swoich mocnych i słabych stron. Wykonywanie własnego herbu. Stworzenie reklamy samego siebie. Prowadzenie przez nauczycieli zajęć pozalekcyjnych. Organizacja konkursów, zawodów.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciel podstaw przedsiębiorczości, nauczyciele

 

Uczeń potrafi wczuć się

w położenie innej osoby.

Kształtowanie w uczniach empatii. Zachęcanie do niesienia pomocy osobom potrzebującym.

Wykorzystanie materiałów dydaktycznych: „Akceptacja

w grupie rówieśników”, organizacja samopomocy koleżeńskiej, wolontariat, „Góra Grosza”, przedświąteczna zbiórka żywności, Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy.

Cały rok szkolny

Wychowawca, opiekun Samorządu Szkolnego

 

Uczeń rozumie wpływ emocji na sposób postępowania.

Zapoznanie uczniów z rodzajami emocji oraz sposobami panowania nad nimi. Zaznajomienie uczniów ze znaczeniem optymizmu, pozytywnego myślenia, poczucia humoru i uśmiechu dla dobrego samopoczucia i prawidłowych relacji z innymi.

Pogadanka, odgrywanie ról, scenek tematycznych, spotkanie

z psychologiem.

Cały rok szkolny

Wychowawca

 

Uczeń posiada umiejętności komunikacyjne.

Kształtowanie umiejętności komunikacyjnych, aktywnego słuchania. Zapoznanie ucznia

z barierami komunikacyjnymi, ćwiczenia komunikatów „ja”.

Pogadanka, ćwiczenia, gry, zabawy, odgrywanie ról, scenek tematycznych.

Cały rok szkolny

Wychowawca, nauczyciel podstaw przedsiębiorczości

 

Dodaj komentarz